چاپ این خبر
کد خبر : 53120
۴:۲۰ ب.ظ - جمعه ۱۳۹۵/۰۲/۱۷
با ستارگان شهر؛

استاد کل و محقق آقا حسین خوانساری

در آستانه روز خوانسار برآن شدیم تا به رسم ادای وظیفه به بیان بخشی از شرح احوال مشاهیر و ستارگان خطه علم و عسل، دیار دین و هنر، خوانسار بپردازیم، در این گفتار به بخش هایی کوتاه و مختصر از شرح زندگی آقا حسین خوانساری خواهیم پرداخت.

به گزارش پایگاه خبری چشمه سار، آقا حسین خوانساری فرزند جمال‌الدین، معروف به محقق خوانساری در سال ۱۰۱۶ هـ . ق در خوانسار چشم به جهان گشود. حسین در دامان مادری پاک و پدری روحانی تربیت یافت. تولد و زندگی وی در عصری بود که تشیع به طور رسمی در ایران پایه گذاری شده بود.

آقا حسین خوانساری از شاگردان معروف میرفندرسکی حکیم، متکلم، محدث و فقیه برزگ عهد خود بود و به سبب اهمیتی که در حوزه های علمیه یافته به محقق خوانساری مشهور شد.

وی در حکمت شاگرد میرفندرسکی و در فقه و حدیث شاگرد ملامحمد تقی بن مقصود مجلسی بود.

محقق خوانساری در تیز هوشی، نکته سنجی، حضور ذهن و سرعت انتقال چنان بود که برای فهم مطالب، نیاز به فکر کردن نداشت؛ بلکه در تدریس، بدون مقدمه سخن می گفت و در هنگام درس دادن، کتاب به دست نمی گرفت و در مجالس هم به اندازه ضرورت سخن می گفت، و حاضر جوابی، از خصوصیات او بود.

آقا حسین خوانساری در دوران پادشاهی شاه سلیمان اعتبار بسیار و بر شخص سلطان نفوذ فراوان داشت.
محقق خوانساری به عربی و فارسی شعر می‌سرود و منشآت زیبا به هر ۲ زبان پدید ‌آورد وی چند اثر نیز در حکمت دارد.

3

آقا حسین خوانساری رساله ای در «جبر و اختیار» و ترجمه «نهج البلاغه» علامه حلی (ره) در باب امامت و رساله ای درباره رجعت نگاشت.
وفاتش به سال ۱۰۹۸ در اصفهان و در تخت فولاد به خاک سپرده شده و به حکم شاه سلیمان قبه ای بر آرامگاه او بنا نهاده که هنوز برجاست. وی هم چنین طبعی لطیف داشته و بسیار لطیفه گو و حاضر جواب بود.

نقل است روزی آقا حسین و ملامحمدباقر خراسانی در بازار صفاهان می رفتند قضا را خرسی را کشته بر خری بار کرده از آن طرف می آوردند ملامحمد باقر بر سبیل ظرافت گفت که آقا احوال چیست؟ گفت هنوز مرده من زنده تو را بار است و اصل مطالبه این است که خرس خوانسار و خر خراسان در ملک ایران شهرت دارد.

دانشمند، فقیه و حکیم بزرگ شیعی ایرانی در دوره صفویه پیش از رسیدن بلوغ به قصد کسب معارف و علوم اسلامی به اصفهان رفت و در مدرسه خواجه ملک که مجمع فضلای بزرگ آن زمان بود به تحصیل پرداخت در اصفهان از محضر استادان بسیاری استفاده کرد و به همین جهت خود را تلمیذ البشر نامید که اشاره به کثرت استادانش داشته باشد.

از استادان دیگر وی علاوه بر میرفندرسکی و ملامحمد تقی مجلسی، محقق سبزواری مولف کتاب الذخیره و حیدربن محمد خوانساری نویسنده زبده التصانیف را نام برده اند.

وی در دوران تحصیل گرفتار فقر و تنگدستی بود تا آنجا که از شدت سرما در رنج بوده و قدرت تحصیل آتش نداشت لاجرم لحاف کهنه خود را بر تن پیچیده دور حجره می گردید تا به سبب حرکت گرم شود.

1

مزار آقاحسین و آقا جمال خوانساری در تخت فولاد اصفهان

ولی سرانجام به جایی رسید که شاه سلیمان صفوی جبّه خود را برای او فرستاد و عذرخواهی کرد که بهتر از این هدیه ای در خور محقق ندارد و در یکی از سفرها نیابت سلطنت و رسیدگی به کارهای کشوری را به وی واگذار کرد.

آقا حسین با وجود جاه و مقام و رفاهی که داشت همواره پناه بینوایان و تهیدستان بود.

او در دانش های معقول و منقول تبحر داشت و به گفته افندی اصفهانی پشتوانه اهل علم بود. وی در آغاز به کلام و فلسفه گرایش داشت ولی بعدها به فقه و اصول گرایید و در این رشته معروف شد و ریاست علمی و مذهبی زمان بر او مسلم شد.

وی در هر دو رشته معقول و منقول تدریس می کرد و به همین جهت به استاد الکل فی الکل معروف شد.

شاگردان و تربیت شدگان او که خود از اعلام فقه و حکمت به شمار می رفتند عبارتند از ۲ فرزندش آقا جمال الدین محمد و آقارضی الدین محمد، محمدصالح خاتون آبادی، ملامیرزای شیروانی، شیخ جعفر قاضی، سید نعمت اله جزایری، محمد بن الفتاح تنکابنی معروف به سراب، علیرضا شیرازی که شاعری فاضل بود و به تجلی تخلص می کرد و نیز میرزا عبداله افندی مولف ریاض العلماء.

آقا حسین خوانساری را ذوالجمالین نیز لقب داده اند زیرا پدرش جمال الدین و پسر جمال الدین هر دو از بزرگان روزگار خویش بودند.

محقق خوانساری نویسنده ای پرکار بود و آثار فراوان از خود به یادگار گذاشت. مهم ترین اثر وی کتاب مشارق الشموس فی شرح الدروس و نیز تعلیقه بر حاشیه محقق سبزواری و الرساله فی مقدمه الواجب است.

بقعه تکیه آقا حسین واقع در تخت فولاد اصفهان را به علت آن که جمع کثیری از بزرگان در آن مدفون می باشند بقعه العلماء می گویند.

4

محقق سید مصلح الدین مهدوی آورده است که قبر مرحوم حاج شیخ اسداله فهامی از مخصوصین مرحوم آیت اله فشارکی ما بین قبرمرحومین حجتین آقا جمال الدین و آقا حسین خوانساری قرار دارد و در موقع دفن مشارالیه قبر بر علامه محقق خوانساری باز شده و عده ای جسد مبارک علامه خوانساری را صحیح و سالم مشاهده کردند.

از کرامات آن مزار آن است که مردم به جهت زیارت قبر ازدحام و هجومشان زیادتر است از سایر قبوراست.

آقا حسین خوانساری در نگاه رهبر انقلاب
حضرت آیت الله خامنه‌ای در مورد دانشمندان خاندان خوانساری، به ویژه درباره آقا حسین و فرزندش، آقا جمال می‌نویسد:
«بی‌شک، در فهرست این ستارگان غالباً ناشناخته آسمان علم و فرهنگ، خانواده جلیل خوانساری‌ها، به ویژه محقق برجسته و کم‌نظیر، مرحوم آقا حسین خوانساری و فرزند فقیه و حکیم و بزرگوارش، مرحوم آقا جمال خوانساری می‌باشند. در عظمت و شأن مرحوم آقا حسین خوانساری همین بس که نام آوران بزرگی هم چون وحید بهبهانی و شیخ انصاری از او با عناوین «محقق» و «استاد الکلّ فی الکلّ» و امثال آن یاد کرده‌اند.

او و فرزندش، حکیم و فقیه و اصولی و متکلم و ریاضیدان و محدث و ادیب بوده و سهم وافری در شکوفایی و درخشش حوزه فرهنگی و علمی اصفهان در دوران میانی و پایانی صفویه داشته‌اند. اگر چه برخی از مؤلفات فقهی آنان در معرض استفاده اهل فن بوده است، ولی مجموعه آثار آنان هرگز به صورت قابل قبول در دسترس دانش پژوهان علوم اسلامی قرار نگرفته است».

منابع:
– دانشمندان خوانسار، سید محمد علی حسینی یزدی، سید رسول علوی، علی اکبر زمانی نژاد
– جغرافیای خوانسار حمید رضا میرمحمدی
– سایت دانشنامه حوزوی ویکی فقیه
– http://wikifeqh.ir/%D8%A2%D9%82%D8%A7_%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86_%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%A7%D8%B1%DB%8C

اضافه کردن دیدگاه جدید

جدیدترین ها