چاپ این خبر
کد خبر : 55293
۸:۱۵ ق.ظ - شنبه ۱۳۹۵/۰۳/۲۹

نگاهی به تار و پود الیاف کربن در اقتدار علمی کشور/ نقشه‌ای که از سانتریفیوژ آغاز و به موشک‌های ایرانی ختم می‌شد +عکس

کاهش وزن و افزایش راندمان تجهیزاتی مانند سانتریفیوژهای مدرن، از مهمترین مسائلی است که ذهن طراحان را مشغول کرده است.

به گزارش پایگاه خبری چشمه سار به نقل از مشرق نیوز، رهبر انقلاب بارها در بیاناتشان در مقاطع زمانی مختلف، تسلط و اشراف خود را بر موضوعات مرتبط با دانش هسته‌ ای، نشان داده اند و سخنان ایشان خطاب به رئیس سازمان انرژی اتمی کشور که روز گذشته در جمع مسئولان نظام بیان شد، بار دیگر این موضوع را در معرض دید همگان قرار داد. ایشان در این دیدار فرمودند: توقعات طرف مقابل را در زمینه «الیاف کربنِ دارای کاربرد در ساخت سانتریفیوژها» و در خصوص «اندازه‌گیری ۳۰۰ کیلو مواد هسته‌ای» مطلقاً قبول نکنید و زیر بار آنها نروید.

اما الیاف کاربن چیست و چه کاربردی در صنایع مختلف کشورمان دارد؟شاید یکی از اولین مواردی که این موضوع در رسانه های کشورمان مطرح شد، مربوط به سخنان سعیدی معاون وقت امور بین‌الملل و برنامه‌ریزی سازمان انرژی اتمی در سال ۱۳۸۷ بود که با تشریح مهم‌ترین تفاوت‌های میان نسل P1 و P2 و نسل جدید سانتریفیوژ IR-2 گفت: «ماشین‌های P1 اولین نسل ماشین‌های سانتریفیوژ در دنیاست و تفاوتش در روتوری است که باعث جداسازی ایزوتوپ‌های ۲۳۵ از ۲۳۸ می‌شود.»

الیاف کربن

روایت مراکز تحقیقاتی غربی از ساخت سانتریفیوژهای ایرانی با الیاف کربن

به گفته وی ” روتور P1 در بخش دوران مرکزی استوانه‌ای دارد که از فلز گران قیمتی ساخته شده است اما آن بازدهی بالا را ندارد. نسل جدید سانتریفیوژ IR-2سانتریفیوژهای P2 نیست بلکه نسل بالاتر از آن است که از الیاف کربن ساخته شده است و این تکنولوژی روز دنیاست. تکنولوژی که با استفاده از نانو تکنولوژی به دست آمده است. ”

نقش مهم الیاف کربن در کاهش وزن و راندمان محصولات

کاهش وزن و افزایش راندمان تجهیزات حساس مهم؛ از یک ناو پیشرفته تا سانتریفیوژهای مدرن، یکی از مهمترین مسائلی است که ذهن طراحان را به خود مشغول کرده است. در دهه های گذشته به طور معمول فلزاتی همچون آهن و فولاد بخش عمده ای از ساختار تجهیزات را تشکیل می دادند اما پس از مدتی آلومنیوم به عنوان یکی آلیاژ بسیار سبک تر جای خود را صنایع باز کرده و تا به امروز نیز در صنایع دفاعی و های تک همچون هوافضا و هسته ای کاربردهای فراوانی دارد.

ولی تلاش برای رسیدن به موادی با وزن کمتر و در عین حال مقاومت بیشتر متوقف نشد و “الیاف کربن” یکی از این مواد انقلابی در این زمینه به حساب می آید.

در ابتدا بهتر است ببینیم که اصولا این ماده چیست و دارای چه مزایایی می باشد.

الیاف کربن یکی از مهم ترین خانواده های الیاف پیشرفته است که استحکام بسیار بالا (بین ۷ تا ۱۰ برابر فولاد ساختمانی بسته به گرید الیاف)، چگالی پایین (حدود دو سوم آلومینیوم)،رسانایی الکتریکی بسیار خوب، قابلیت بافت و تولید پارچه ، ساخت کامپوزیت های سبک و مستحکم و پایداری در برابر حرارت آن را از سایر مواد مهندسی متمایز می سازد.

الیاف کربن
نمونه ای از صفحات الیاف کربن

خواصی که به آن اشاره شد باعث می شود تا گستره بسیار وسیعی از وسائل نظامی را بتوان با استفاده از الیاف کربن ساخت.؛ جلیقه های ضد گلوله و کلاهخود سربازان، بدنه پهپادها و انواع هواپیماهای جنگی و مسافربری، ناوشکن ها و زره تانک ها از جمله بخش هایی به حساب می آید که در آنها می توان از الیاف کربن استفاده کرد.

برای این که بیشتر به اهمیت این محصول استراتژیک پی ببریم به برخی از سلاح هایی که در ساخت آن از این مواد استفاده شده است اشاره می کنیم.

هواپیمای آمریکایی F-22 رپتور به عنوان یکی از پیشرفته ترین جنگنده های حال حاضر جهان از ۳۵۰ قطعه از جنس الیاف کربن بهره می برد. دیگر جنگنده نسل پنجم و پنهان کار دیگر آمریکا یعنی F-35 نیز از این ماده بهره می برد. چیزی در حدود یک سوم این جنگنده پیشرفته از الیاف کربن ساخته شده است. ناوشکن های آمریکایی کلاس Zumwalt به عنوان ناوشکن آینده نیروی دریایی آمریکا نیز در حجم زیاد از این مواد در بدنه خود بهره می برد.

باید گفت که الیاف کربن به عنوان یکی از اصلی ترین مواد در ساخت بدنه های جاذب امواج رادار و همچنین تیغه های جاذب حرارت که برای کاهش تشعشع فروسرخ حاصل از فعالیت موتور به کار می روند استفاده می شود. در حقیقت بدون داشتن این ماده رسیدن به بحث فناوری پنهان کاری میسر نمی باشد.

ورود الیاف کربن به صنایع دفاعی ایران

بر اساس خبری که در اواخر سال ۱۳۹۳ از سوی وزارت دفاع اعلام شد، جمهوری اسلامی ایران به عنوان اولین کشور در منطقه خاورمیانه و یازدهمین کشور در دنیا به این فناوری دست پیدا کرده بود.

بر این اساس، می توان در جمهوری اسلامی ایران پروژه های بسیاری را هدف گذاری کرد که با استفاده از این ماده، عملیاتی کردن آنها بسیار ساده تر، ارزان تر و سریعتر ممکن خواهد بود. مثلا همانگونه که توسط مسئولین امر اعلام شده است ، ارسال انسان به فضا یکی از اهداف کلیدی در برنامه فضایی کشورمان به حساب می آید.

الیاف کربن

خط تولید الیاف کربن در ایران

یکی از مهم ترین بخش ها در کپسول های حامل انسان بخش حفاظ نصب شده در اطراف آن است که در هنگام ورود مجدد به جو زمین از کپسول مورد نظر و سرنشین داخل آن در برابر حرارت شدید محافظت می کند. این سپر حرارتی از ترکیبات آلومینیوم و الیاف کربن ساخته می شود.

در عین حال می توان بخش های بسیار زیادی از اجزاء ماهواره و ماهواره برهای جدید ایرانی را نیز با استفاده از این ماده جدید تکمیل کرد. در این حالت وزن ماهواره، ماهواره بر و کپسول حاوی موجود زنده شدیدا کاهش پیدا کرده و در نهایت باعث می شود که بدون نیاز به افزایش توان موتور موشک محموله مورد نظر را تا فاصله دورتر فرستاد.

الیاف کربن
ماژول سرنشین دار ماهواره اوریون ناسا با سپر حرارتی از جنس تیتانیوم و الیاف کربن

صنعت پهپاد از دیگر بخش های دفاعی کشور به شمار می آید که در چند سال اخیر همواره به عنوان طلایه دار پیشرفت های دفاعی جمهوری اسلامی ایران مطرح بوده است. ورود گسترده الیاف کربن به این صنعت می تواند بسیار برای کشور ما مفید واقع شده و توانایی های پهپادهای ایرانی را بیش از پیش گسترش دهد.

فراموش نکنیم که عمده پرنده های بدون سرنشین در دنیا امروز جزء هواگردهای با اندازه کوچک و یا متوسط به شمار آمده و از موتورهای پیستونی استفاده می کنند. نیروی تولید شده توسط این موتورها نیز مشخص و محدود است. حال اگر مواد مورد استفاده در بدنه پهپاد مورد نظر سبک تر و در عین حال مستحکم تر باشند چه خواهد شد؟

پاسخ ساده است، پارامترهایی همچون برد پروازی، سرعت و همچنین میزان محموله قابل حمل نیز افزایش چشمگیری خواهد یافت. یکی از پهپادهای پیشرفته در جهان که به طور کامل از بدنه ای از جنس الیاف کربن ساخته شده است ، پهپاد اروپایی Barracuda می باشد. این پهپاد از موتور جت بهره می برد.

بحث ساخت هواپیماهای جنگنده و مسافربری نیز از جمله بخش های دیگری است که این مواد آن در شدیدا نیاز هستند. در بالا به دو نمونه از هواپیماهای رزمی که در ساخت آن از این مواد استفاده شد اشاره شد ، یکی از هواپیماهای مسافربری پیشرفته امروزی بوئینگ ۷۸۷ است.

نکته جالب در مورد این هواپیما این است که این هواپیمای مسافربری می تواند بدون توفق از انگلستان به استرالیا پرواز کند. مسافت زیادی که به نظر بدون سوخت گیری مجدد در بین راه ممکن نیست. اما این هواپیما چگونه موفق می شود تا به این مهم دست پیدا کند ؟ درست حدس زدید ، الیاف کربن !

نزدیک به ۵۰ درصد این هواپیما از این مواد ساخته شده است و باعث کاهش شدید وزن بدنه شده که در نتیجه توان موتورها می تواند این هواپیما را بدون مصرف سوخت زیاد تا به این مسافت برساند.

بر این اساس، نسل جدید جنگنده های ایرانی به همراه برنامه های در دست کار در صنایع هوایی برای تولید هواپیماهای مسافربری از جمله بخش هایی هستند که می توانند از این مواد استفاده فراوانی بکنند.

بخش دیگری از صنایع نظامی که استفاده از مواد با ترکیب الیاف کربنی بسیار در آن رایج است بحث تجهیزات انفرادی سربازان است. جمهوری اسلامی ایران پیش از این چندین نمونه از کلاهخودها و جلیقه های ضد گلوله را معرفی کرده است و حال با معرفی این ماده جدید می توان به گونه های بهتری از تجهیزات رسید. فراموش نکنیم که الیاف کربن از فولاد مستحکم تر و در عین حال بسیار سبک تر بوده و می تواند در نقش متوقف کردن گلوله و ترکش بسیار بهتر عمل کنند.

البته شایان ذکر است صنایع غیر نظامی مثل خودروسازی، سکوهای دریایی برای حفاری، استخراج نفت و گاز، واگن های قطار، پره توربین های بادی، لوازم ورزشی مانند قایق و دوچرخه، مقاوم سازی بافت های فرسوده ساختمانی وتقویت بتن و مصالح ساختمانی نیز از جمله بخش هایی هستند که می توانند از این فناوری استفاده کنند.

شاید اگر دستور مهم رهبر انقلاب مبنی بر زیربار نرفتن درباره توقعات طرف مقابل در زمینه «الیاف کربنِ دارای کاربرد در ساخت سانتریفیوژها» نبود، وقاحت طرف مقابل، باعث می شد روزی سخن از ممنوعیت استفاده از این الیاف در صنایع نظامی و موشکی کشورمان نیز مطرح شود.

اضافه کردن دیدگاه جدید

جدیدترین ها