چاپ این خبر
کد خبر : 79679
۹:۰۰ ق.ظ - پنج شنبه ۱۳۹۶/۰۷/۲۷
درباره طرح حمایت از توسعه مشاغل خانگی؛

دورنما و جزئیات طرحی که قرار است ۲۰ هزار شغل خانگی ایجاد کند

کسب و کار خانگی یکی از فرصت‌های مؤثر برای زنان به‌خصوص زنان سرپرست خانوار است که با مشکلاتی به مراتب بیش از دیگران در اشتغال مواجه هستند و می‌توانند با مشاغل خانگی به درآمد مناسب دست یابند.

به گزارش پایگاه خبری چشمه سار به نقل از مهرخانه، چندی پیش طرح توسعه مشاغل خانگی در ۸ استان کشور به امضای مسؤولان وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، جهاد دانشگاهی و صندوق کارآفرینی امید رسید. یکی از گروه‌های اصلی مشاغل خانگی زنان هستند که با توجه به فرصت اشتغال خانوادگی و منعطف این نوع مشاغل، استقبال ویژه‌ای از آن خواهند داشت. اما این طرح چیست؟ و چگونه اجرا خواهد شد تا دچار آفت‌های طرح‌ها ناتمام گذشته نشود؟

امروزه کسب و کارهای خانگی بخش بزرگی از فعالیت‌های اقتصادی کشورهای توسعه‌یافته و پیشرفته را شامل می‌شود چراکه رشد قابل توجهی از تولید ناخالص ملی کشورها را دربر می‌گیرد و تأثیر مثبتی در کاهش بیکاری و بهبود فضای اشتغال دارد. در حال حاضر بیش از ۱۵۰ کشور جهان در زمینه مشاغل خانگی فعالیت می‌کنند و اجزای متشکله بسیاری از تولیداتی که به بازار عرضه می‌شود در محیط خانه‌ها صورت می‌گیرد که از جمله آن می‌توان به کشورهایی نظیر چین، تایوان، ایلات متحده آمریکا، سوئیس، و استرالیا اشاره کرد.

به‌طور مثال در استرالیا ۶ تا ۷ درصد کل شاغلان این کشور در بخش کسب‌وکارهای خانگی، مشغول به فعالیت هستند که به‌طور متوسط سالانه بیش از ۸۰ هزار دلار فروش دارند که پس از کسر مالیات حدود ۲۵ درصد سود می‌برند. تایوان با شعار هر خانه، کارخانه و هر کارخانه، خانه است، جهش اقتصادی خود را از کسب و کار خانگی آغاز کرد و ۸۰ درصد فعالیت‌های اقتصادی این کشور به صورت مستقیم و غیرمستقیم، با این مشاغل در ارتباط است. حتی کشور سوئیس که برترین تولیدکننده ساعت در جهان است، بخش عمده فعالیت خود را در زمینه تولید ساعت از طریق کارگاه‌های خانگی انجام می‌دهد. همچنین جامع‌ترین مدل‌های ساماندهی و سازماندهی کسب و کارهای خانگی و کارآفرینی خانوادگی در دنیا توسط کشور چین طراحی و اجرا شده است و هم‌اکنون بیش از ۳۱ درصد محصولات این کشور در حوزه کسب و کار خانگی طراحی و تولید می‌شوند.

در این میان کسب و کار خانگی یکی از فرصت‌های مؤثر برای زنان به‌خصوص زنان سرپرست خانوار است که با مشکلاتی به مراتب بیش از دیگران در اشتغال مواجه هستند و می‌توانند با مشاغل خانگی به درآمد مناسب دست یابند.

از آن‌جایی که کسب و کار خانگی نوعی از کار‌آفرینی است که در منزل و محل سکونت کار آفرین استقرار یافته و در کنار زندگی خانوادگی اداره می‌شود، بسیاری از زنانی که امکان اشتغال در خارج از خانه را ندارند می‌توانند از این فرصت استفاده کنند و در کنار وظایف خانه‌داری و فرزندپروری به تولید درآمد برسند. علاوه بر ابعاد اقتصادی مشاغل خانگی که منفعت‌های زیادی برای زنان ایجاد می‌کند، ویژگی‌هایی نظیر ساعت کاری انعطاف‌پذیر، پاره‌وقت بودن و آزادی برای ایجاد فرصت‌های جدید این کار، موجب می‌شود که انگیزه مشترکی برای اکثر زنان کار‌آفرین پدید آید که به کسب و کار خانگی رو آورند.

قانون ساماندهی و حمایت از مشاغل خانگی
سال ۱۳۸۹ بود که طرح ساماندهی و حمایت از مشاغل خانگی با تصویب مجلس و تأیید شورای نگهبان، به قانون تبدیل شد. براساس‌این قانون، دولت موظف است، به استناد اصول بیست و هشتم و چهل و سوم قانون اساسی و با توجه به سند چشم‌انداز بیست ساله، مشاغل خانگی را ساماندهی و حمایت کند؛ به نحوی که زمینه ‌ایجاد اشتغال فراهم شود.

علی‌رغم تصویب این قانون در سال ۸۹، عدم توجه مناسب و تفسیر دقیق این قانون از سوی نمایندگان باعث شد تا این قانون هم به سرنوشت بسیاری از قوانین اقتصادی کشورمان که مستقیماً با فضای کسب و کار کشورمان ارتباط دارند، دچار شود.

جزئیات الگوی توسعه مشاغل خانگی
عدم طراحی الگویی مشخص که بر اساس آن بتوان فعالیت‌های مرتبط با این نوع کسب و کار را ساماندهی کرد به عنوان یکی از عمده مشکلات مهم این قانون مطرح می‌شد که به همین خاطر بعد از بررسی‌های کارشناسی سرانجام ستاد ساماندهی و حمایت از مشاغل خانگی، الگوی توسعه این مشاغل را در آذرماه سال گذشته به تصویب رساند تا فرآیند ساختارسازی برای مشاغل خانگی در اقتصاد ایران بر اساس یک الگوی مشخص دنبال شود.

در الگوی یادشده تمرکز صرف بر اعطای وام کم‌بهره نبوده و مشاوره و توانمندسازی افراد، قبل از معرفی به نهادهای مالی در دستور کار قرار گرفت. همچنین موضوعاتی همچون تأمین مواد اولیه مناسب، کیفیت، مهارت و…در شرایط تسهیلات و اختصاص وام‌ها در نظر گرفته ‌شد و در روند اجرای این قانون مطابق الگوی جدید علاوه بر دستگاه‌های اجرایی ذی‌ربط، سایر نهادهای حمایتی، بسیج سازندگی و جهاد دانشگاهی نیز مشارکت خواهند داشت.

امضای تفاهم‌نامه بین وزارت رفاه، جهاددانشگاهی و صندوق کارآفرینی امید
پس از تصویب الگوی توسعه مشاغل خانگی توسط ستاد ساماندهی و حمایت از مشاغل خانگی، توسعه فعالیت‌های شبکه‌ای، مشاوره و ارزیابی متقاضیان، تنوع شیوه‌های آموزشی و توسعه بازار، حمایت‌های مالی هدفمند بیش از گذشته در دستور کار قرار گرفت.

بر همین اساس طرح توسعه مشاغل خانگی در ۸ استان کشور در ۱۱ مهرماه سال جاری به امضای مسؤولان وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، جهاد دانشگاهی و صندوق کارآفرینی امید رسید. براساس این قرارداد همکاری سه‌جانبه، مبلغ وام تعیین‌شده ۲۰ میلیون تومان است که در صورتی به متقاضیان پرداخت می‌شود که پس از ثبت‌نام در سامانه وزارت تعاون کار و رفاه اجتماعی، آموزش‌های کوتاه‌مدت مهارت حرفه‌ای را در یکی از رشته‌های صنایع دستی، تبدیلی و تکمیلی، فن‌آوری اطلاعات و تجارت الکترونیک طی کنند.

به گفته وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی؛ جهاد دانشگاهی در این طرح، نهادی تسهیل‌گر و مشاور برای متقاضیان مشاغل خانگی است و وظیفه نظارت و ارزیابی افراد را برعهده دارد. ربیعی با اشاره به این‌که متقاضیان پس از ثبت‌نام بلافاصله به جهاد دانشگاهی که از ساختارهای آموزشی مناسبی نیز برخوردار است معرفی می‌شوند تأکید کرد: پرداخت وام در مرحله پایانی قرار دارد و افرادی که بتوانند برنامه‌های آموزشی را به خوبی دنبال کنند می‌توانند از صندوق کارآفرینی امید تسهیلات مالی دریافت کنند.

ظرفیت‌سازی برای ایجاد ۲۰ هزار شغل خانگی
نسرین احمدزاده، مدیر اداره توانمند‌سازی و هدایت شغلی سازمان تجاری‌سازی نوآوری و اشتغال دانش‌آموختگان وابسته به جهاد دانشگاهی است که به عنوان یکی از مشاوران تفاهمنامه در جریان روند جزئیات این طرح قرار دارد. او در رابطه با این طرح در گفت‌وگو با مهرخانه گفت: طرح توسعه مشاغل خانگی عنوان طرحی‌ست که مدتی در ستاد ساماندهی مشاغل خانگی که دبیرخانه آن در وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی دایر است، مطرح بوده تا این‌که مقرر شد به یک نهاد تسهیل‌گر واگذار شود که در نهایت جهاد دانشگاهی به عنوان مجری طرح در نظر گرفته شد.

این مسؤول افزود: طرح توسعه مشاغل خانگی در مرحله اول به صورت پایلوت در ۸ استان کشور از جمله آذربایجان غربی، خراسان رضوی، شمالی و جنوبی، چهارمحال و بختیاری، کردستان، کرمانشاه ، لرستان، پیاده‌سازی می‌شود و تعداد متقاضیان این طرح حدود ۲۰ هزار نفر در نظر گرفته شده است. یعنی قرار است در نهایت ۲۰ هزار شغل خانگی در جریان اجرای این طرح در این ۸ استان ذکرشده ایجاد کنیم.

اجرای سه مرحله‌ای طرح توسعه مشاغل خانگی
احمدزاده با بیان این‌که قرار است این طرح در سه مرحله اجرا شود، عنوان کرد: در مرحله اول مزیت‌های نسبی هر استان را شناسایی می‌کنیم، در مرحله دوم تلاش می‌کنیم که متقاضیان را توانمندسازی کنیم و مرحله سوم این طرح به بحث اتصال به بازار اختصاص دارد که در این مرحله تلاش داریم برای تعدادی از این مشاغل خانگی بازارسازی و برندسازی انجام ‌دهیم چون یکی از مشکلات عمده‌ای که مشاغل خانگی با آن روبه‌رو هستند، بحث بازاریابی است و ما در این طرح با برنامه‌هایی که پیش‌بینی کرده‌ایم سعی می‌کنیم مسائل و مشکلات متقاضیان را در بخش اتصال به بازار رفع کنیم.

او افزود: درواقع روند مقدمات اجرایی این طرح آغاز شده و به منظور هماهنگی بیشتر در اجرای طرح، جلسات برنامه‌ریزی و هماهنگی با واحدهای استانی در حال برگزاری است.

معیارهایی که برای ظرفیت این طرح در هر استان در نظر گرفته شده است
مدیر اداره توانمند‌سازی و هدایت شغلی سازمان تجاری‌سازی نوآوری و اشتغال دانش‌آموختگان افزود: با توجه به شاخص‌هایی که در جلسات مشترک جهاد دانشگاهی با وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی استخراج شده است، استان‌ها مشخص و در هریک از استان‌ها تعداد مشخصی را تحت پوشش قرار می‌دهیم. مثلاً استان آذربایجان غربی با ظرفیت پوششی ۳ هزار نفری تعیین شده و استان خراسان جنوبی ظرفیت پوششی ۱۵۰۰ نفری را دارد که جمع کل استان‌ها ۲۰ هزار نفر می‌شود.

جهاد دانشگاهی به عنوان مجری طرح
احمدزاده ادامه داد: درواقع کل مراحل اجرایی این طرح به‌عهده جهاد دانشگاهی است؛ از شناسایی و توانمندسازی گرفته تا اجرای دوره‌های آموزشی و طرح اتصال به بازار که همه این مراحل را قرار است جهاد دانشگاهی پیاده‌سازی کند. اما نحوه تخصیص وام به‌عهده وزارت رفاه است.

اولویت‌هایی برای انتخاب افراد متقاضی/ جزئیات هنوز مشخص نشده است
او در ادامه درباره روند انتخاب افراد متقاضی در این طرح گفت: روند کار بدین شکل است که در انتخاب متقاضیان، از اطلاعات و ثبت‌نامی‌های سامانه مشاغل خانگی استفاده خواهیم کرد.

این مسؤول همچنین درباره این‌که چه رشته‌هایی در اولویت انتخاب و آموزش قرار دارند عنوان کرد که هنوز نوع رشته‌های اولویت‌دار و جزئیات آن‌ها مشخص نشده و قرار است این موارد در مرحله اول اجرای این طرح که حدود یک‌ ماه زمان می‌برد مشخص شود.

آموزش‌ها از طریق سامانه مشاغل خانگی انجام می‌گیرد
احمدزاده درباره جزئیات برنامه‌های آموزشی گفت: ۹۰ درصد آموزش‌هایی که قرار است ارائه دهیم به صورت مجازی و از طریق سامانه مشاغل خانگی انجام می‌شود و برای افرادی که به هیچ عنوان به اینترنت دسترسی ندارند نیز آموزش‌های حضوری برگزار می‌کنیم.

مدیر اداره توانمند‌سازی و هدایت شغلی سازمان تجاری‌سازی نوآوری و اشتغال دانش‌آموختگان افزود: درواقع یک شورای سیاست‌گذاری برای این طرح در جهاد دانشگاهی تشکیل شده و تیم‌های کارشناسی نیز در ذیل آن شروع به فعالیت کرده‌اند که وظیفه آن‌ها تعیین جزئیات اجرایی این طرح است و در کلیه این تیم‌های تخصصی از جانب وزارت تعاون چند نماینده حضور دارند.

طرحی بدون شاخص‌های مشخص
در مجموع با وجود این‌که این طرح دورنمای مناسبی از توسعه کسب و کار خانگی و توجه مسؤولان به این مهم ارائه می‌دهد اما با ورد به جزئیات و دقیق‌ترشدن در شرایط اجرایی آن می‌توان جای خالی بسیاری از تصمیماتی که بایستی پیش از شروع به کار این طرح در استان‌ها گرفته شود را دید. شاخص‌های انتخاب استان‌ها هنوز مشخص نشده است و با توجه به این‌که این طرح بودجه مشخصی را در اختیار دارد و تنها تعداد مشخصی از متقاضیان را می‌تواند تحت پوشش خود قرار دهد، معیاری برای اولویت‌بندی افراد وجود ندارد.

پیداست که همه این موارد به زمانی بعد از اجرای طرح موکول خواهد شد که بعید نیست که همین تعلل در مشخص کردن جزئیات، موجب خسران‌هایی شود که در سرنوشت طرح‌های حمایتی گذشته رقم خورده بود.

اضافه کردن دیدگاه جدید

جدیدترین ها